Cel językowy. Dlaczego jest potrzebny?
Kiedy zaczynam pracę z nowym studentem, zawsze pytam go o powody jego nauki. Obok tego stawiam proste pytanie: Po co chcesz się uczyć? Doświadczenie i praktyka dowodzą, że niewiele osób potrafi swój cel językowy sprecyzować. Odpowiedzi z reguły są niejasne, bardzo ogólne, zawiłe i pozbawione wielu istotnych informacji. Chcę znać angielski. Chcę się dogadać. Firma wysłała mnie na szkolenie, ale nie wiem w sumie, po co. Pracuję z Niemcami, muszę się z nimi porozumieć. Mam siostrę w Irlandii. Jedziemy na wakacje do Włoch. No i co? Wynika z tego, że na tym etapie ludzie jeszcze nie do końca wiedzą, czego tak właściwie chcą i oczekują w nauce języków. Brakuje im też wiary w to, co mogą osiągnąć oraz jak potężnym umysłem dysponują. Dodatkowo obawiają się trudności związanych z uczeniem się języka, często odnosząc się do niepomyślnych doświadczeń szkolnych lub studenckich. To jedynie kilka przyczyn problemów z określaniem językowego celu. Najważniejszym powodem, który w niniejszym artykule pomogę Ci wyeliminować, jest to, że najzwyczajniej nie wiedzą, jak taki cel wyznaczyć oraz poprawnie sformułować. Jeśli opiszesz go zgodnie z zaproponowanymi przeze mnie wskazaniami, znacznie zwiększysz prawdopodobieństwo tego, że zrealizujesz go w określonym czasie. Zanim przejdę do sedna, wymienię po krótce korzyści wynikające z wyznaczenia językowego celu. Po pierwsze, nadaje on kierunek Twojej nauce i nastawia Cię na działanie. Masz świadomość, dokąd zmierzasz i kiedy możesz spodziewać się dotarcia tam, gdzie chcesz. Po drugie, tworzysz plan, według którego będziesz postępował i wykonywał kolejne kroki w stronę realizacji długoterminowej wizji. Trzecią jej zaletą jest wspieranie dyscypliny oraz wywoływanie motywacji, co wynika ze świadomości postępów w uczeniu się. Czwarty argument, który może przekonać Cię do wyznaczenia celu, to możliwość kontrolowania procesu poznawania języka i modyfikowania go w zależności od potrzeb. Przyjemność, satysfakcja i poczucie spełnienia to korzyści emocjonalne, ale nie mniej ważne niż wszystkie wymienione powyżej. Czy sam cel będzie gwarancją sukcesu? Z całą pewnością nie. Jego realizacja wymaga systematycznej pracy i dyscypliny. Niemniej, określenie tego, dokąd zamierzasz dotrzeć, znacznie ułatwi Ci działanie. PO CO CI TO? WŁAŚCIWE SFORMUŁOWANIE CELU Pytanie ‘po co Ci to?’ niech posłuży za pierwszy krok w stronę sformułowania językowego celu. Do czego potrzebujesz znajomości języka obcego? Odpowiedź na to pytanie ma fundamentalny wpływ na zdefiniowanie celu w ogóle. Najczęściej motywami, którymi kierują się osoby uczące się języków są wymagania związane z karierą zawodową, obowiązki szkolne, perspektywa emigracji czy studiowania na zagranicznej uczelni. Podobnie powszechny powód stanowi szeroko rozumiana turystyka. Nieco rzadziej impulsem do uczenia się języka bywa własna satysfakcja lub chęć podtrzymania kondycji intelektualnej. Jak jest w Twoim przypadku? Jakkolwiek odpowiedziałeś na podstawowe pytanie dotyczące Twojego ‘dlaczego’, uświadom sobie teraz korzyści z realizacji celu językowego. Co zmieni się w Twoim życiu, kiedy go osiągniesz? Jak poprawi się Twoja codzienność? Jakie możliwości stworzy Ci umiejętność posługiwania się nowym językiem? Kto, oprócz Ciebie, zyska na tym, że będziesz mówił, np. po niemiecku? Jak będziesz się czuł, gdy zrealizujesz swoją długoterminową wizję związaną z językiem? Jeżeli nie określisz wartości wypływających z powyższego, perspektywa pracy nad celem nie będzie atrakcyjna i najprawdopodobniej szybko przestanie Cię interesować. Zanim postawisz cel, spróbuj zakwestionować swoje powody. Może znajomość tego języka w ogóle nie jest Ci potrzebna? Skoro to tylko zachcianka, która powstała w wyniku podekscytowania się zdjęciami z dorocznego wyjazdu sąsiadów na wakacje za granicę, czy naprawdę chcesz poświęcić energię, czas i zasoby na uczenie się nowego języka? Czy to potrzeba czy zachcianka? Kiedy masz już przekonanie, że chcesz uczyć się języka obcego i wiesz, jakie korzyści będą z tego wypływały, zdefiniuj swój punkt wyjścia. Skąd zaczynasz? Czy to Twoje pierwsze kroki? Co już umiesz i ile potrafisz? Jak długo już się uczysz? Zdobądź się na brutalną szczerość i dokonaj samooceny. Jeśli ona nie wystarczy, po prostu rozwiąż test poziomujący, który pozwoli Ci ustalić obecne położenie. Bez określonego miejsca, z którego wychodzisz, kolejne etapy formułowania celu staną się niemożliwe do wykonania. Teraz zastanów się nad istotą Twojego długoterminowego celu. Jego perspektywa czasowa powinna obejmować rok albo więcej. Podejście do wybranego egzaminu, zdobycie wysokich umiejętności w określonej językowej kompetencji czy uzyskanie możliwości komunikowania się w nowym języku będą wymagały wielu miesięcy systematycznego ćwiczenia. Co docelowo chcesz osiągnąć? Ile czasu może to zająć? Więcej na temat oszacowania czasu piszę we fragmencie artykułu o realistycznym horyzoncie czasowym. Zaplanuj sposób, w jaki będziesz realizował swój cel. Doprecyzuj czego dokładnie i jak zamierzasz się uczyć. Jak długo i jak często będziesz pracował nad językiem? Określ precyzyjnie, gdzie i w jakich dniach chcesz poświęcić czas nauce. Czy ktoś może pomóc Ci szybciej osiągnąć Twoje długoterminowe zamierzenia? Jakich zasobów potrzebujesz? Oszacuj koszty czasowe, energetyczne i finansowe. Zapoznaj się z wymaganiami dotyczącymi uzyskania potwierdzenia znajomości języka obcego na określonym poziomie. Są one szeroko dostępne na wielu stronach internetowych. Na tym poziomie przekształcasz długoterminową wizję w precyzyjny plan, który będzie systematycznie realizowany, krok po kroku. Na podstawie zebranych danych, zdekonstruuj swój główny cel, czyli podziel go na krótkoterminowe etapy. Niech obejmują miesiące, tygodnie lub nawet dni. Możesz oprzeć je o kolejne zagadnienia leksykalne i gramatyczne, ćwiczenia rozwijające określone kompetencje językowe, rozdziały podręcznika, obejrzane wideo, przerobione fragmenty kursu, i wiele innych. Ustalenie ilości poszczególnych elementów pomoże Ci zachować kontrolę nad procesem nauki i w jego trakcie sprawi, że zaczniesz zauważać postępy. W jaki sposób zmierzysz swój progres i ocenisz swoje wyniki? Wybór mierników, do których będziesz mógł się odnosić jest niezbędny. Niezależnie, czy jest to czas spędzony na wybranych zadaniach, ilość opracowanych tematów, liczba przyswojonych zwrotów, czy punkty na próbnym egzaminie, każda miara pomaga w weryfikacji rezultatów. Na końcu ustal działania, które są konieczne, aby dążyć w kierunku wybranego celu. Co planujesz robić w związku z nim i jak często? Jaki będzie pierwszy krok, który wykonasz? Od kiedy zaczniesz? REALISTYCZNY HORYZONT CZASOWY Chcę nauczyć się mówić po angielsku w trzy miesiące. Czy krytyczna nauczyciela reakcja na tak sformułowane oczekiwanie kursanta jest przesadzona? Nie. Jeśli zgłasza się absolutny nowicjusz zakładający cotygodniowe spotkanie i przy okazji nie planuje samodzielnego uczenia się, najprawdopodobniej oczekuje cudu. Poza absurdalnymi wyobrażeniami o nauce języków obcych bez własnego wysiłku, sam cel jest zupełnie niepoprawnie określony. Te powyższe trzy miesiące mogą wydawać się realistyczne w